Przygotowanie do wdrożenia reformy systemu budżetowego i nowej klasyfikacji budżetowej – rewolucja 2026 (Tomasz Wojtania)

Ustawa z 27 lutego 2026 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 30 marca 2026 poz.426) zawiera przepisy mające na celu wdrożenie rozwiązań zmierzających do zrealizowania Reformy Systemu Budżetowego (RSB) w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).

W Dzienniku Ustaw z 28 kwietnia 2026 roku Minister Finansów i Gospodarki (pozycja 582) opublikował całkiem nową klasyfikację budżetową, czyli Rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 20 kwietnia 2026 roku w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych.

Nowe przepisy wprowadzają zamiany w systemie klasyfikacyjnym – wprowadzają przede wszystkim nowy układ grup wydatków budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego określonych w ustawie o finansach publicznych (art. 124 i odpowiednio art. 236). Dotychczasowe grupy wydatkowe zostaną zastąpione nowymi, co w fundamentalny sposób wpływa na planowanie budżetowe i wykonywanie budżetu. Przykładowo dotychczasowe wydatki bieżące na zakup np. sprzętu i uzbrojenia, komputerów, zbiorów bibliotecznych czy środków dydaktycznych stanowiących środki trwałe staja się z mocy prawa wydatkami majątkowymi.

Zmiany klasyfikacji budżetowej wynikają z faktu, iż odstępuje się w niej od uwzględniania Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD). W wyniku wieloletnich zmian i ewolucji klasyfikacji budżetowej oraz obszarów objętych klasyfikacją PKD, dotychczasowe powiązania między nimi straciły swoje uzasadnienie i użyteczność. Zmiany zachowują obecną strukturę klasyfikacji i podział na: dział, rozdział, paragraf. W związku z tym najistotniejsze zmiany są wprowadzane w części paragrafowej klasyfikacji. W rozporządzeniu ujęto nowe numery paragrafów wchodzące w skład nowych grup wydatkowych określonych w art. 124 i odpowiednio w art. 236 ustawy o finansach publicznych. Zastosowana zostanie również nowa zasada „dwustronności” podziałek w odniesieniu do większości tytułów występujących zarówno po stronnie dochodów jak i wydatków.

Zmieniona klasyfikacja będzie lepiej odpowiadać na potrzeby budżetowe i statystyczne. Celem zmiany jest zwiększenie przejrzystości informacji pozyskiwanych za pomocą klasyfikacji, a także zapewnienie większej spójności z systemami statystycznymi. Ministerstwo Finansów opracowało specjalne klucze przejścia z dotychczasowej klasyfikacji paragrafowej na nową, które zostaną udostępnione uczestnikom szkolenia.

W 2017 roku w celu zapewnienia jednolitego ewidencjonowania danych w zakresie gospodarowania środkami publicznymi minister właściwy do spraw finansów publicznych będzie zamieszczał na stronie internetowej wytyczne w zakresie przypisywania paragrafów klasyfikacji do kont księgowych. Wynikające z dziś obowiązujących przepisów wytyczne zostaną omówione na szkoleniu. Ich wdrożenie jest niezbędne do prawidłowego zamknięcia roku 2026 i otwarcia roku 2027 na nowych przepisach.

Nowe przepisy spowodują zmiany w obszarze zarządzania budżetem państwa i budżetem jednostki samorządu terytorialnego, w tym w zakresie zadań zleconych i dotyczą m.in. usprawnienia procesów związanych z opracowaniem projektów planów/planów finansowych wg. nowych przepisów na rok 2027 oraz harmonogramu dochodów i wydatków, czy udoskonalenie warstwy prezentacyjnej budżetu 2027.

Nowe przepisy spowodują również zmiany w obszarze zarządzania inwestycjami publicznymi, gdyż obejmują pakiet przepisów, które mają na celu zwiększenie przejrzystości procesu planowania inwestycji publicznych, poprawę jakości przygotowania i zbierania danych na temat nowych inwestycji, a w rezultacie zwiększenie efektywności i gospodarności wydatkowania środków publicznych.

Plan szkolenia:

1. Podstawy prawne systemu finansów publicznych w Polsce oraz zmiany dyrektywy ws. ram budżetowych w zakresie obowiązku wdrożenia rozporządzenia ESA2010 do 31.12.2025.
2. Reforma systemu budżetowego (RSB) i nowy art. 124 oraz zmieniony art. 236 w ustawie o finansach publicznych (UoFP).
3. Nowe rozporządzenie Ministra Finansów i Gospodarki z dnia 20 kwietnia 2026 roku w sprawie szczegółowej klasyfikacji dochodów, wydatków, przychodów i rozchodów oraz środków pochodzących ze źródeł zagranicznych – nowa klasyfikacja budżetowa i jej związek z nowym art. 124 i art. 236 UoFP.
4. Nowy załącznik nr 1 – nowa klasyfikacja działów i rozdziałów, w tym problem z SMUP w JST.
5. Nowy załącznik nr 2 - klasyfikacja paragrafów dochodów, przychodów i środków oraz paragrafów wydatków i środków, czwarta cyfra klasyfikacji budżetowej, grupy wydatków BP, grupy wydatków JST, nowe nazwy paragrafów oraz nowe objaśnienia.
6. Nowe numery i nowe nazwy paragrafów oraz znaczenie symboli „D” i „W” – nowa zasada dwustronności podziałek klasyfikacji budżetowej.
7. Symbole dla grup wydatków BP i grup wydatków JST i ich związek z nowym art. 124 i odpowiednio z art. 236 UoFP.
8. Nowy załącznik nr 3 - klasyfikacja paragrafów przychodów, o których mowa w art. 5 ust.1 pkt 4 UoFP oraz paragrafów rozchodów o których mowa w art.6 ust 2 UoFP.
9. Nowy załącznik nr 4 - szczegółowa klasyfikacja wydatków dla zadań z zakresu bezpieczeństwa zewnętrznego.
10. Nowy załącznik nr 5 - szczegółowa klasyfikacja wydatków dla zadań z zakresu bezpieczeństwa wewnętrznego.
11. Planowanie budżetowe na rok 2027 a wykonanie budżetu za rok 2026 - klucz przejścia dochody i klucz przejścia wydatki za starej na nową klasyfikację budżetową wg. wyjaśnień MF do nowej klasyfikacji budżetowej.
12. Klucze przejścia wg. praktyki i przypisywanie paragrafów do kont księgowych wg. starej i nowej klasyfikacji budżetowej oraz wynikające z błędnych księgowań problemy z kluczem przejścia wymagające zmian w polityce rachunkowości na rok 2026 – przykłady z praktyki, np. paragraf 453 a paragraf 101 i problem z podatkiem VAT, paragraf 424 a paragraf 701 i 777 i problem z środkami dydaktycznymi, paragraf 421 a paragraf 701, 702 i problem z niskocennymi środkami trwałymi, itp..
13. Wstępne wytyczne w zakresie przypisywania paragrafów klasyfikacji budżetowej do kont księgowych 2027 – ujednolicenie księgowań i zastosowania podziałek klasyfikacji budżetowej na kontach księgowych w świetle nowego art. 40a ustawy o finansach publicznych w roku 2026 w celu prawidłowego przejścia na nowe przepisy obowiązujące w roku 2027.
14. Nadchodzące zmiany w przepisach o rachunkowości i w planach kont na rok 2027 – projekt nowego jednolitego planu kont dla JSFP.
15. Nowa klasyfikacja budżetowa w praktyce w poszczególnych rodzajach JSFP 2026/2027 i terminy obowiązywania nowych przepisów.
16. Odpowiedzi na pytania.