Przygotowanie do wdrożenia reformy systemu budżetowego i nowej klasyfikacji budżetowej – rewolucja 2026 (Tomasz Wojtania)

Ustawa z 27 lutego 2026 roku o zmianie ustawy o finansach publicznych oraz niektórych innych ustaw zawiera przepisy mające na celu wdrożenie rozwiązań zmierzających do zrealizowania Reformy Systemu Budżetowego (RSB) w Krajowym Planie Odbudowy i Zwiększania Odporności (KPO).

Nowe przepisy wprowadzają zamiany w systemie klasyfikacyjnym – wprowadzają przede wszystkim nowy układ grup wydatków budżetu państwa i budżetów jednostek samorządu terytorialnego określonych w ustawie o finansach publicznych (art. 124 i odpowiednio art. 236). Dotychczasowe grupy wydatkowe zostaną zastąpione nowymi, co w fundamentalny sposób wpływa na planowanie budżetowe i wykonywanie budżetu. Przykładowo dotychczasowe wydatki bieżące na zakup np. komputerów staja się z mocy prawa wydatkami majątkowymi.

Zmiany klasyfikacji budżetowej wynikają z faktu, iż odstępuje się w niej od uwzględniania Polskiej Klasyfikacji Działalności (PKD). W wyniku wieloletnich zmian i ewolucji klasyfikacji budżetowej oraz obszarów objętych klasyfikacją PKD, dotychczasowe powiązania między nimi straciły swoje uzasadnienie i użyteczność. Zmiany zachowują obecną strukturę klasyfikacji i podział na: dział, rozdział, paragraf. W związku z tym najistotniejsze zmiany są wprowadzane w części paragrafowej klasyfikacji. W rozporządzeniu ujęto nowe numery paragrafów wchodzące w skład nowych grup wydatkowych określonych w art. 124 i odpowiednio w art. 236 ustawy o finansach publicznych. Zastosowana zostanie również nowa zasada „dwustronności” podziałek w odniesieniu do większości tytułów występujących zarówno po stronnie dochodów jak i wydatków.

Przewiduje się opracowanie kluczy przejścia z dotychczasowej klasyfikacji paragrafowej na nową, które zostaną udostępnione przez Ministerstwo Finansów.

Zmieniona klasyfikacja będzie lepiej odpowiadać na potrzeby budżetowe i statystyczne. Celem zmiany jest zwiększenie przejrzystości informacji pozyskiwanych za pomocą klasyfikacji, a także zapewnienie większej spójności z systemami statystycznymi.

Ponadto w celu zapewnienia jednolitego ewidencjonowania danych w zakresie gospodarowania środkami publicznymi proponuje się, by minister właściwy do spraw finansów publicznych zamieszczał na stronie internetowej wytyczne w zakresie przypisywania paragrafów klasyfikacji do kont księgowych.

Nowe przepisy spowodują zmiany w obszarze zarządzania budżetem państwa i budżetem jednostki samorządu terytorialnego, w tym w zakresie zadań zleconych i dotyczą m.in. usprawnienia procesów związanych z opracowaniem projektów planów/planów finansowych oraz harmonogramu dochodów i wydatków, czy udoskonalenie warstwy prezentacyjnej budżetu.

Nowe przepisy spowodują również zmiany w obszarze zarządzania inwestycjami publicznymi, gdyż obejmują pakiet przepisów, które mają na celu zwiększenie przejrzystości procesu planowania inwestycji publicznych, poprawę jakości przygotowania i zbierania danych na temat nowych inwestycji, a w rezultacie zwiększenie efektywności i gospodarności wydatkowania środków publicznych.

1. Wprowadzenie do RSB - podstawy prawne systemu finansów publicznych w Polsce a zmiany dyrektywy ws. ram budżetowych i obowiązek wdrożenia rozporządzenia ESA2010.
2. Nowe zasady grupowania wydatków budżetowych w świetle zmian art. 124 i zmian art. 236 UoFP -wydatki bieżące a wydatki majątkowe i ich nowa definicja.
3. Transfery bieżące a transfery majątkowe i ich nowa definicja oraz zastosowanie w praktyce.
4. Nowość szczególnie ważna: podatek VAT jako ustawowy wydatek bieżący i zakup tzw. niskocennych środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych, w tym zakup środków dydaktycznych jako ustawowy wydatek majątkowy (w tym środki trwałe o wartości do 10 tys. zł).
5. Nowe zasady zarządzania inwestycjami i ich finansowania oraz pozostałe zmiany przepisów ustawy o finansach publicznych, w tym dot. zadań zleconych.
6. Nowa klasyfikacja budżetowa - wprowadzenie.
7. Nowy załącznik nr 1 – nowa klasyfikacja działów i rozdziałów.
8. Nowy załącznik nr 2 - klasyfikacja paragrafów dochodów, przychodów i środków oraz paragrafów wydatków i środków.
9. Nowy załącznik nr 3 - klasyfikacja paragrafów przychodów i rozchodów.
10. Nowy załącznik nr 4 - szczegółowa klasyfikacja wydatków dla zadań z zakresu bezpieczeństwa zewnętrznego.
11. Nowy załącznik nr 5 - szczegółowa klasyfikacja wydatków dla zadań z zakresu bezpieczeństwa wewnętrznego.
12. Nowe numery i nowe nazwy paragrafów oraz znaczenie symboli „D” i „W” – nowa zasada dwustronności podziałek klasyfikacji budżetowej.
13. Symbole dla grup wydatków BP i grup wydatków JST i ich związek z nowym art. 124 i odpowiednio z art.236 UoFP.
14. Planowanie budżetowe na rok 2027 a wykonanie budżetu za rok 2026 - stara a nowa klasyfikacja budżetowa i klucze przejścia 2026/2027.
15. Wytyczne w zakresie przypisywania paragrafów klasyfikacji budżetowej do kont księgowych – ujednolicenie księgowań i zastosowania podziałek klasyfikacji budżetowej na kontach księgowych w świetle nowego art 40a ustawy o finansach publicznych oraz nadchodzące zmiany w przepisach o rachunkowości i w planach kont na rok 2027.
16. Odpowiedzi na pytania.